http://www.mottramdo.com/blog/viewblog/24404
Clip: Quảng cáo cho Orange (tập đoàn truyền thông)
Thông điệp: "More fun together" (cùng nhau sẽ vui hơn)
Ngày 27 tháng 03 năm 2008, bài viết về văn hào Nicholas Hilliard tại phiên bản tiếng Hungary đã trở thành mục từ thứ 10 triệu được soạn thảo trên Dự án bách khoa toàn thư mở Wikipedia. Chưa đầy bảy năm kể từ ngày chính thức đi vào hoạt động, Wikipedia đã trở thành một trong những trang web được nhiều người truy cập nhất trên toàn thế giới, ngang hàng với Google hay Yahoo. Được phát triển trên hơn 250 ngôn ngữ khác nhau, gần như mọi thắc mắc mà bạn đặt ra đều có lời giải đáp ẩn chứa trong hơn 10 triệu bài viết của dự án. Có người đã ví von, đây là phát minh vĩ đại thứ hai trong công cuộc chia sẻ tri thức, sau đóng góp của Johannes Gutenberg, người đã sáng tạo ra phương pháp in trượt tại châu Âu vào thế kỷ 15. Nhân dịp cộng đồng wiki đạt mốc kỷ niệm quan trọng, ta hãy cùng nhau tìm hiểu kỹ hơn cách thức hoạt động của cuốn "bách khoa toàn thư lớn nhất thế giới".
1. Khái niệm wiki
"Khái niệm wiki", ý tưởng mang tính cách mạng, nhân tố chính trong thành công của Wikipedia, ra đời vào năm 1995. Ward Cunningham, một nhà lập trình viên tin học, là người đầu tiên xây dựng một mô hình wiki, hệ thống quản trị nội dung website cho phép tất cả mọi người truy cập đều có thể dễ dàng thay đổi nội dung của nó. Công cụ wiki được áp dụng trong việc soạn thảo những tài liệu cần sự cộng tác của nhiều người, nó cho phép các thành viên tham gia có thể nhanh chóng theo dõi diễn tiến của công việc cũng như trình bày ý kiến đóng góp của mình.
2. Wikipedia
Wikipedia chính thức hoạt động vào ngày 25 tháng 1 năm 2001. Vào thời điểm đó, Jimmy Wales, người sáng lập ra Wikipedia, đang đầu tư vào dự án Nupedia, với mụch đích xây dựng một cuốn bách khoa toàn thư trực tuyến miễn phí. Người cộng tác với Nupedia đa phần đều có một trình độ chuyên môn nhất định, nhưng tiến triển của công việc diễn ra khá chậm. Chính vào thời điểm này, Larry Sager, tổng biên tập của Nupedia, đã giới thiệu mô hình wiki cho Jimmy Wales. Wikipedia được thành lập, với dự định ban đầu là làm công cụ hỗ trợ cho Nupedia. Nhưng thành công nhanh chóng mà Wikipedia nhận được khiến Jimmy Wales quyết định "bỏ trưởng mà lập thứ". Dự án Nupedia ngừng hoạt động vào cuối năm 2003.
3. Cộng đồng Wikipedia hoạt động ra sao?
Khác với nhiều người nghĩ, không phải ai muốn viết gì trên Wikipedia cũng được. Một học sinh cấp hai không thể tự cho đăng tiểu sử cá nhân của mình, trừ khi cậu ta là người nổi tiếng. Cũng như một hãng bánh ngọt không thể tự quảng cáo về sản phẩm của mình trên Wikipedia. Để chống lại các hình thức lạm dụng, mọi thành viên của dự án đều có thể dễ dàng theo dõi tất cả mọi sửa đổi của cuốn bách khoa toàn thư và cùng nhau xem xét về tính xác thực cũng như giá trị của thông tin mới được đưa vào, để cùng nhau quyết định cái gì đáng giữ và cái gì không được chấp nhận.
Theo thống kê mới nhất, Wikipedia đã có hơn 5 triệu thành viên có tài khoản đăng ký, và một lượng người lớn hơn thế rất nhiều đóng góp dưới dạng vô danh. Nó thực sự là một xã hội thu nhỏ. Ngay từ những ngày đầu, những quy định hoạt động trên Wikipedia đã được xây dưng để tránh tình trạng vô chính phủ xảy ra trong cộng đồng. Dần dần, tùy vào cách phát triển của mỗi phiên bản ngôn ngữ, các quy tắc khác được bổ xung và thay thế sau khi giành được sự nhất trí của đa số thành viên. Các nhóm thành viên chuyên trách cũng bắt đầu xuất hiện: Những người được gọi là “lính cứu hỏa wiki”, chuyên làm công tác “chữa cháy” ở những thảo luận nóng bỏng. Các "dịch giả wiki" kiểm định việc dịch thuật giữa các phiên bản ngôn ngữ. Các “tuần tra viên wiki” góp sức trong việc đón tiếp các thành viên mới, chống lại việc quảng cáo biến tướng, kiểm định nội dung thông tin, sửa lỗi chính tả v.v Mọi người đều đóng góp theo cách của mình trong bức tranh đa sắc của cộng đồng wiki.
4. Thông tin trên Wikipedia có thực sự đáng tin cậy?
Vì Wikipedia là một cuốn bách khoa toàn thư hoàn toàn miễn phí. Toàn bộ mọi thành viên đóng góp cho cộng đồng trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện, họ không được Wikipedia trả lương, và cũng không bị một ràng buộc nào về nội dung mình đăng tải, điều này khiến ta phải tự hỏi: Thực chất mớ kiến thức miễn phí kia có thực sự đáng tin cậy?
Hai thống kê có thể phần nào trả lới cho câu hỏi này. Thứ nhất là sau hơn bảy năm kể từ ngày được thành lập, khi đã soạn thảo được hơn 10 triệu mục từ, mới chỉ có ba vụ kiện liên quan đến nội dung được đăng tải trên Wikipedia. 3 sự việc phải đi tới xử lý ngoài pháp luật trong tổng số hơn 10 triệu bài viết là một tỉ lệ "chấp nhận được".
Thứ hai là một nghiên cứu đăng trên tạp trí “Nature” vào cuối năm 2005. Một nhóm các chuyên gia đã so sánh 42 bài viết được soạn thảo ở Wikipedia và bộ bách khoa toàn thư "gạo cội" Encyclopaedia Britannica rồi đưa ra báo cáo: Cả hai đều chứa 8 lỗi lớn. Trong các bài viết trên Wikipedia người ta tìm thêm được 162 lỗi nhỏ, trong khi Encyclopaedia Britannica có 123 sai sót. Điều này cho thấy các bộ bách khoa toàn thư cổ điển không hề chính xác hơn Wikipedia. Thông tin đưa vào Wiki không chính các hơn ở các mô hình khác, nhưng điểm nổi bật của nó chính là ta có thể dễ dàng sửa đổi thông tin sai phạm. Và toàn bộ quá trình trên đều diễn ra trong sự minh bạch tuyệt đối.
5. Cộng đồng Wikipedia Tiếng Việt?
Có thể bạn chưa biết, không phải là một người Việt Nam đã lập ta phiên bản Wikipedia tiếng Việt. Joakim Löfkvist, tùy viên văn hóa của Đại sứ quán Thụy Điển tại Hà Nội vào đầu những năm 2000 là người đầu tiên liên lạc với Tổ chức Wikipedia để xin lập bản Việt ngữ. Vào những tháng đầu tiên, phiên bản này không hề phát triển, đến mức độ người ta đã nghĩ phải đóng cửa dự án. Nhưng rồi một số thành viên người Việt cả ở trong và ngoài nước dần dần biết đến và tham gia xây dựng cộng đồng. Một bộ gõ tiếng Việt tích hợp cho phần mềm Mediawiki được cài đặt, các chuyên đề dần được xây dựng, cộng đồng dần đi vào quỹ đạo, tính đến thời điểm này, phiên bản Wikipedia tiếng Việt đã có hơn 38.000 bài viết, đứng thứ 37 trong tổng số 250 ngôn ngữ của Wiki, vừa vượt qua các bản tiếng Thái, tiếng Hy Lạp và tiếng Ba Tư. Trong thời gian tới, các thành viên mong muốn không chỉ nâng cao về lượng mà cả về chất cho cuốn bách khoa toàn thư mở, cũng như có thể phổ cập Wikipedia đến nhiều người sử dụng Internet Việt Nam hơn nữa.
Tóm tắt lại, thành công của Wikipedia có thể đưa về vài ý chính. Thứ nhất là một mô hình cho phép sự minh bạch tuyệt đối, mọi người đều bình đẳng đóng góp, không một thành viên hay nhóm thành viên nào có một quyền hạn tuyệt đối lên trên các thành viên khác. Thứ hai đây là công cụ cho phép xóa nhòa mọi hàng rào ngôn ngữ, văn hóa, tôn giáo, học vấn, địa vị xã hội hay tuổi tác... Ai ai cũng có thể tiếp cận và chia sẻ tri thức. Điều cuối cùng và có lẽ là quan trọng nhất, Wikipedia là một mô hình gây được thiện cảm nới người sử dụng, tình cảm mà ta trao cho Wikipedia nằm ở trong chính chân lý của nó: “Điều kỳ diệu nhất là khi, ta có thể trao niềm tin cho tất cả mọi người”
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét